بیابان زدایی

بیابان زدایی با کشاورزی ارگانیک

بیابان زدایی با کشاورزی ارگانیک

بی شک حاصلخیزی خاک یکی از عوامل اصلی بقا و دوام هستی بر روی کرده زمین است. در طی ۵۰ سال اخیر و کاهش روش های برای بیابان زدایی ، عملکرد محصولات زراعی افزایش یافته است. کاهش تدریجی مواد آلی، به خصوص در سیستم های کشاورزی فشرده و همچنین تخریب ساختمان خاک آن را مستعد متراکم شدن و فرسایش نموده است. به دلیل عدم دسترسی کافی به مواد غذایی و انرژی لازم که توسط مواد آلی خاک و بقایای گیاهی و جانوری تامین می شود، فعالیت موجودات زنده خاک، کاهش یافته است. با کاهش فعالیت میکرو ارگانیسم های خاک که نقش عمده ای در پدیده ی هوا دیدگی شیمیایی خاک دارند، توانایی آن در تامین مواد غذایی مورد نیاز برای رشد گیاهان کاهش خواهد یافت.

بیابان زایی، همانطور که همه می دانیم، مسئله ای جدی است که کل جهان را تحت تأثیر قرار داده و به موارد زیادی تولید کم محصول در خاک ما انجامیده است. واژه بیابان زایی به فرسایش خاک در مناطق خشک، نیمه خشک یا خشک نیمه مرطوب به خاطر تغییرات اقلیمی، فعالیت انسانی یا دیگر عوامل گفته می شود. بیش از ۱۰۰ کشور تحت تأثیر این پدیده اند.

فرسایش خاک

فرسایش خاک در اثر عوامل طبیعی به کندی صورت می گیرد، و با تشکیل مجدد خاک از سنگ بستر، کم و بیش جبران می گردد. وجود پوشش گیاهی مطلوب در اکثر اکوسیستم های طبیعی، به خوبی خاک را در مقابل فرسایش محافظت می کند و آن را به حداقل ممکن می رساند. در بعضی موارد، ممکن است سرعت تشکیل خاک جدید، بیشتر از سرعت فرسایش آن باشد، که این امر منجر به افزایش عمق خاک می گردد.

به نظر می رسد  یکی دیگر از عوامل اصلی، انسانها هستند، زیرا قطع درختان، آتش سوزی در جنگل ها و فرسایش خاک، اغلب به خاطر انسان هاست. البته، فرسایش خاک، آب، سیل ها و دیگر مشکلات اقلیمی هم سبب می شوند که زمین ها به بیابان تبدیل شوند. در حال حاضر به خاطر بهره گیری از جنگل ها توسط شرکت های خصوصی، جنگل زدایی، وخیم تر و وخیم تر می شود و همچنین این شرکت ها روی جنگل سرمایه گذاری کردند. لذا فشار زیادی از سوی آنها به جنگل وارد می شود.

در واقع اعمال کشاورزی که استفاده می شود، با روشهایی که زمین را حفظ می کند، سازگاری ندارد. و این پدیده به شدت در شهرهای بزرگ و معمولاً پس از بارندگی شدید به صورت زمین لغزه خودش را نشان می دهد. خاک سطحی بالاترین لایۀ خاک است که دارای مواد آلی غنی مغذی و موجودات میکروسکوپی است. وقتی این لایۀ ارزشمند، فرسایش می یابد، منجر به کاهش عظیم در ظرفیت کلی رشد محصولات می شود. میزان فرسایش در سراسر دنیا، از جایگزینی خاک، بسیار بیشتر است. به نحوی که نابودی خاک ۱۰ برابر سریعتر از احیای آن در آمریکا و ۵۰ برابر سریعتر از احیای آن، در چین و هند در حال وقوع است

فعالیت های کشاورزی عمدتاً باعث کاهش پایداری خاک و در نتیجه افزایش سرعت فرسایش در مقایسه با سرعت تشکیل آن می شود. این موضوع در دراز مدت می توان سبب از بین رفتن کامل خاک در منطقه وسیعی از زمین گردد.

فرسایش خاک پدیده جدیدی نیست و در طول تاریخ همواره بشر شاهد آن بوده است. تمدن های مختلف به دلیل  عدم بهره برداری صحیح از خاک و بروز فرسایش شدید از بین رفته و یا مجبور به تغییر محل سکونت خود شده اند. به عنوان مثال می توان از زمین های حاصلخیز نواحی مدیترانه نام برد که امروزه به زمین های خشک و لم یزرع و فاقد پوشش گیاهی تبدیل شده اند. امروز فرسایش خاک شکل جدیدی به خود گرفته که علت آن انجام عملیات غلط کشاورزی می باشد

شواهد حاکی از آن است که کشاورزی ارگانیک با تکنیک هایی نظیر تناوب مخلوط علوفه ای با محصولات زراعی، استفاده از کود سبز و دفع نمودن بقایای گیاهانی مانند ذرت، نقش عمده ای در کاهش خط فرسایش دارند.

در آزمایشی بین سال های ۱۹۴۸ تا ۱۹۸۵، میزان فرسایش خاک در دو مزرعه مجاور یکی با سیستم کشاورزی ارگانیک و دیگری با سیستم رایج کشاورزی مقایسه شد، و مشاهده گردید که میزان فرسایش در کشاورزی ارگانیک ۵ سانتی متر و در کشاورزی رایج ۱۶ سانتی متر بیشتر از کشاورزی ارگانیک بود، که این مقدار یک سوم خاک سطح زمین را شامل می شد.

علاوه بر فرسایش؛ شور و قلیایی شدن و بیابان زایی نیز از عواقب سوء تکنیک های غلط کشاورزی می باشد. بیابان زایی ممکن است در اثر فشار مستقیم انسان بر اکوسیستم های شکننده و ناپایدار نواحی خشک و یا به علت جنگل زدایی در نواحی جنگل هی پر باران، و از بین بردن پوشش گیاهی طبیعی خاک می باشد. علت شور و قلیایی شدن خاکها، استفاه از  روش های غلط آبیاری در خاک های حاصلخیز نواحی نیمه خشک می باشد.

چطور می توان بیابان زایی را متوقف کرد؟

بسیاری کشورها از روش های مختلفی برای این کار استفاده کردند، از جمله سرمایه گذاری در زمینه احیاء جنگل ها، ترویج اقدامات بهتر کشاورزی مثل کشاورزی ارگانیک، حمایت از بهبود سیستم آبیاری و اجرای برنامه هایی برای افزایش آگاهی عمومی مردم در مورد بیابان زایی.

جلوگیری از فرسایش خاک، بیابان زایی و همچنین شور و قلیایی شدن خاک و حفظ حاصلخیزی آن، تنها با تامین مواد غذایی مورد نیاز گیاه از خارج مزرعه و صرف هزینه زیاد امکان پذیر است؛ ولی باید توجه داشت که تامین غذای جمعیت در حال رشد جهان در آینده با استفاده از انرژی مصنوعی به آسانی میسر نیست و از نظر اقتصادی نیز مقرون به صرفه نخواهد بود. بنابراین به کارگیری روش های جدید و متفاوت با روش های قبلی که ضامن پایداری خاک در دراز مدت باشد ضروری می باشد

کشاورزی ارگانیک برای افزایش باروری خاک و نگهداری از آن، فواید زیادی دارد و خاک را می سازد و کیفیت آن را افزایش می دهد و لذا از فرسایش آن توسط باد و آب، می کاهد. لذا این متد کشت، راهی است عالی برای جلوگیری از فرسایش خاک و بیابان زایی. ضمن اینکه در کشاورزی ارگانیک از سموم دفع آفات و مواد شیمیایی استفاده نمی شود و از کاهش تنوع زیستی نیز جلوگیری می شود. بعلاوه، کاهش مصرف آب های سطحی و زیرزمینی، با این روش کشاورزی، به کاهش نمک دار شدن خاک می انجامد.

درج شده در: اخبار و رویدادها, ارگانیک