UA-123158002-1

درخت گوکرن

درخت گوکرن

مستند لغوی گوکرن: لغت نامه دهخدا در معنای کلمه ” گوکرن” آورده: «درخت زندگی در افسانه‌های ایران باستان که شفابخش هر مرض به شمار می‌رود.» نام دیگر این درخت ونی یوذبیش است. (از ترجمه ی ایران در زمان ساسانیان ج ۲ ص ۴۷۸).

درخت گوکرن یا هوم سفید درخت مهم اساطیری است که اکسیر جاودانگی را در هنگام بازسازی جهان به مردمان می‌بخشد و بر اثر آن، همه مردم جاودانه بی‌مرگ می‌شوند. بنابر متن پهلوی بندهشن، این درخت برای بازداشتن پیری بد دم است. اهریمن برای از بین بردن این درخت وزغی را در دریای فراخکرد به وجود می‌آورد اما در مقابل، اورمزد دو ماهی مینوی به نام «کر» می‌آفریند که مامور نگاهبانی از این درخت می‌شوندو همواره یکی از این ماهی‌ها وزغ را زیر نظر دارد. در آغاز آفرینش آدمی نیز درخت به یاری مشی و مشیانه، نخستین زوج بشر، می‌آید. مشی و مشیانه برای طبخ غذای خود نیازمند آتش بودند و آتش مورد نیاز آنان را دو درخت کنار و شمشاد که بنابر اساطیر ایران آتش دهنده‌ترند، فراهم کردند.


درخت زندگی

در اساطیر بسیاری از تمدن ها، تقدیس گیاهان وجود دار.. در حقیقت گیاهان به عنوان بخش مهمی از طبیعت، پدیدآورنده ی اسطوره ها می شوند.

اسطوره ی «.درخت زندگی» از یک سو دلالت بر درختی جاودانه دارد و از سوی دیگر از این درخت، آفریده ی مقدس به وجود خواهد آمد. درخت زندگی که به عنوان پدیده ای کهن در اسطوره ها مطرح است، در بیشتر آثار هنری به صورت درختی است که شاخه های آن در آسمان و ریشه هایش در عمق زمین است و می تواند واسطه ی زمین با بهشت و یا جهان زیرین نیز باشد. اسطوره ی این گیاه جاودانه در تمدن ایران وجود دارد. این درخت در ایران «هوم سفید یا «گوکِرن» نام دارد.

در اوستا از قهرمانی به نام «ثرتیه» نام برده شده است که «نخستین پزشک» قلمداد شده است. «ثرتیه» از اهورامزدا تقاضا می‌کند که علاجی علیه همه زهرها و یک کارد فلزی برای عملیات پزشکی به او بدهد. اهورامزدا پاسخ می دهد که هزاران و میلیون ها گیاه درمان بخش آفریده ام که از آن میان، «گوکرن» منبع همه داروهاست. گوکرن، درخت مقدس افسانه ای است که در دریای فراخکرد جای دارد. هوم سفید، گاو شاخ، و کوکنار، معادل های دیگری هستند که برای این درخت افسانه ای، تصور شده است و جملگی جنبه درمانی داشته اند.

هو َم ( ُهومه) Haoma نام ایزدبانوی درمان و نگاهبان گياه مقدس و آیينی(هوم) است. جایگاه این ایزدبانو درون درخت «گوکرن» (Gokarn) است.

هوم سپید:

اسطوره ای است که مردگان را زنده کرده و دشمن کهنسالی و پیری است.

به گفته ی بندهش و گزیده های زادسپرم، این گیاه در کنار درخت «همه تخمه» در دریای فراخکرد آفریده شده است.

در بندهش این درخت را با گوکرن یکی دانسته اند.

این درخت را سرور گیاهان می دانند و جای روییدنش نیز کنار چشمه ی «اردوی سور» می باشد. در هرمزد یشت، گوکرن نیرومند و توانای مزدا آفریده، مورد ستایش قرار گرفته است. اهورا مزدا برای نگهبانی این درخت، دو ماهی آفرید که همواره دور آن حلقه زده اند، سر یکی از ماهی ها به طرف وزغی است که اهریمن برای نابودی این درخت آفریده است. این ماهی ها غذای مینوی می خورند و تا پایان جهان با وزغ ها در ستیز هستند.

این درخت را سرور گیاهان می دانند و جای روییدنش نیز کنار چشمه ی «اردوی سور» می باشد. در هرمزد یشت، گوکرن نیرومند و توانای مزدا آفریده، مورد ستایش قرار گرفته است. اهورا مزدا برای نگهبانی این درخت، دو ماهی آفرید که همواره دور آن حلقه زده اند، سر یکی از ماهی ها به طرف وزغی است که اهریمن برای نابودی این درخت آفریده است. این ماهی ها غذای مینوی می خورند و تا پایان جهان با وزغ ها در ستیز هستند.