پرینت

www.organiccenter.irفرومون و تله فرومونی

 

فرومون‌ها:

حشرات مواد شیمیایی گوناگونی را برای انتقال پیام‎‌های مختلف به کار می‌برند.این مواد شیمیایی پیچیده که از غدد داخل بدن حشرات ترشح می‌شوند، هر یک پیام خاصی را در برداشته و واکنش رفتاریبسیار مشخصی را در حشرات دیگر موجب می‌شوند.
فرومون‌ها یک گروه از مواد شیمیایی هستند که توسط یک گونه از حشرات منتشر شده و فقط در حشرات همان‌گونه موجب واکنشی خاص می‌گردند و فرومون‌ها برای مقاصد حیاتی و مهمی چون جفت‌یابی، علامت‌گذاری مسیر، اعلام هشدار در مواقع خطر، نشان دادن محل غذا یا لانه‌سازی توسط حشرات بکار گرفته می‌شوند. امروزه از فرومونهای مصنوعی تهیه شده در مبارزه با آفات کشاورزی استفاده می شود.انواع فرومون عبارتند از:
1) فرومون جنسی (Sex pheromone)
این فرومون از غده های برون ریز پروانه های ماده به صورت گاز خارج می شوند وحشرات نر را به منظور جفت گیری جلب می کنند. از این فرومون ها می توان در جهات مختلف استفاده کرد:
الف)مبارزه مستقیم با آفات: به صورت تله های فرومونی حشرات را جمع کرده ومعدوم می نمایند مثل کرم خراط
ب)تعیین زمان مبارزه شیمیایی با آفات پس از بدست آوردن پیک جمعیت. مثلا در مورد کرم سیب با استفاده از تله های فرومونی، دو هفته پس از پیک جمعیت، می توان عملیات سمپاشی را اجرا کرد.
ج)تعیین قلمرو وپراکنش حشرات یک منطقه
د)مطالعات فونستیکی
و)بعضی از فرومون‌ها به عنوانConfusion pheromones عمل نموده بدین ترتیب که محیط را از فرومون اشباع کرده وایجاد اختلال در جفت یابی نرها ودر نتیجه اختلال در جفت گیری می نمایند.
2) -فرومون تجمعی(Aggregation pheromone)
این نوع فرومون در افراد یک گونه وجود دارد وحشرات نر وماده به این فرومون جلب می شوند. بعنوان مثال از سوسک حنائی خرما فرومونی به نام فروژینئول استخراج کرده اند که حشرات را جلب وپس از آن معدوم می نمایند.
3) فرومون هشدار دهنده(Alarm pheromone)
در بعضی از حشرات مانند شته ها،هنگامیکه مورد حمله دشمنان طبیعی قرار می گیرند از انتهای کورنیکول خود قطراتی ترشح می کنند که بعنوان فرومون هشدار دهنده وزنگ خطر برای سایر افراد عمل می کند تاکنون مواد موثر تعداد زیادی از فرومون‌های جنسی و تجمعی توسط دانشمندان، جداسازی و به طور مصنوعی تولید شده‌اند.(برگرفته از "کتاب کنترل آفات بدون سموم شیمیایی" نوشته مهندس سینا احمدیه راد و همکاری مهندس سید حسن ملکشی)
فرومون‌های مصنوعی به طور معمول در کپسول‌های پلاستیکی خاص نگهداری می‌شوند که به نحوی طراحی و ساخته شده‌اند که در زمان استفاده ماده موثره خود را به تدریج و در طی چند روز تا چند هفته در محیط آزاد می‌کنند.
تاکنون مواد موثر تعداد زیادی از فرومون‌های محصولات زراعی و باغی توسط دانشمندان شناسایی، جداسازی و به طور مصنوعی تولید شده‌اند که نمونه‌ای از آن‌ها به شرح ذیل می‌باشد:

 

فرمون های محصولات زراعی: 

Agrotis ipsilon کرم طوقه بر
Agrotis segetum کرم طوقه بر
Chilo suppressalis کرم ساقه خوار برنج
Earias insulana کرم خاردار پنبه
Epilachna chrysomelina کفشدوزک خربزه
Helicoverpa(heliothis)armigera کرم قوزه پنبه
Heliothis viriplaca پیله خوار نخود
Helicoverpa(heliothis)zea کرم بلال ذرت
Ostrinia nubilalis کرم ساقه خوار اروپایی ذرت
Pectinophora gussypiella کرم سرخ پنبه
Pectinophora malvae کرم سرخ ثانویه پنبه
Phthorimaea operculella بید سیب زمینی
Sesamia cretica ساقه خوار ذرت
Sesamia Nonagroides کرم ساقه خوار سزامیا
Spodoptera exigua برگ خوار چغندر قند
Dacus Cucurbitae مگس جالیز و خربزه
Spodoptera littorallis کرم برگ خوارپنبه
Dacus persica مگس جالیز
Myopardalis pardalina مگس خربزه
Tecia solanivora بید غده سیب زمینی

 

 فرمون های محصولات باغی:

Anarsia lineatella کرم سرشاخه خوار هلو
Archips rosana سرشاخه خوار هلو
Bactrocera(dacus)oleae مگس زیتون
Bactrocera Dorsalis مگس میوه شرقی
Ceratitis capitata مگس میوه مدیترانه
Cydia(grapholita)funebrana کرم آلو
Cydia(grapholita)pomonella کرم سیب
Ezophera bigella کرم به
Lobesia botrana خوشه خوار انگور
Oryctes Rhinoceros سوسک کرگدنی خرما
Rhagoletis cerasi مگس گیلاس
Rhynchophorus ferrugineus سرخرطومی حنایی خرما
Spectrobates ceratoniae کرم گلوگاه انار
Synanthedon tipuli formis پروانه زنبور مانند
Zeuzera pyrina کرم خراط(پروانه فری)
Oricets Rhynoceros سوسک کرگدنی
Prays oleae بید زیتون
Zeuzera pyrina کرم خراط(پروانه فری)
Dacus oleae مگس زیتون
Kermania pistaciella چوب خوار پسته

 


 تله‌های فرومونی:

تله‌های فرومونی، تله‌هایی با طراحی متنوع هستند که در آن‌ها محلی برای تعبیه کپسول فرومون پیش‌بینی شده است و معمولا از یک سطح آغشته به چسب مانند تله دلتا یا مخروط متصل به یک محفظه، مانند تله‌های قیفی یا حتی یک ظرف آب تشکیل شده‌اند.لذا تله‌های فرومونی با مقاصد زیر استفاده می‌شوند:
1) پایش جمعیت حشرات   2) شکار انبوه حشرات    3) اختلال در جفت‌یابی
(برگرفته از "کتاب کنترل آفات بدون سموم شیمیایی" نوشته مهندس سینا احمدیه راد و همکاری مهندس سید حسن ملکشی)